Trong dòng chảy văn học hiện đại, có những cây bút bén duyên với trang viết từ sớm, nhưng cũng có những người chỉ khi đi qua một chặng đường dài của đời người mới nhận ra niềm đam mê với văn chương. Nhà giáo, nhà thơ Phạm Thị Hồng Thu là một trường hợp như thế. Đến với văn chương sau khi hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh của một người giáo viên, chị mang vào từng dòng thơ, trang văn vốn sống dạt dào, sự sâu lắng của tâm hồn cùng cái nhìn nhân hậu, vị tha với con người.
Nhà giáo, nhà thơ Phạm Thị Hồng Thu.
Sinh năm 1959 tại Phú Yên, trong một gia đình có cha là cán bộ cách mạng tập kết ra Bắc, Phạm Thị Hồng Thu được đào tạo chuyên ngành Ngữ văn tại Đại hoc Sư phạm. Cả cuộc đời chị gắn bó với sự nghiệp trồng người, hành trình cống hiến ấy trải dài qua các vùng miền từ Nam ra tới Bắc, nơi đâu chị cũng khẳng định được năng lực chuyên môn cùng nhiệt huyết với nghề qua hàng loạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi các cấp tại Đắc Lắc, Khánh Hòa, Hà Nội, cùng nhiều Sáng kiến kinh nghiệm được công nhận cấp Thành phố.
Chính những năm tháng đứng lớp và đồng hành cùng thế hệ trẻ đã trở thành nguồn cảm hứng nuôi dưỡng cho tâm hồn thơ của chị sau này. Sau khi nghỉ hưu năm 2015, chị bắt đầu dấn thân vào sáng tác từ năm 2017 và chính thức trở thành hội viên Hội Nhà văn Hà Nội vào năm 2022. Dù bước chân vào làng thơ khi tuổi đời không còn trẻ, nhưng với tâm thế coi thơ là “khí thở”, là tri âm, chị đã chứng tỏ một sức sáng tạo bền bỉ, mãnh liệt.
Chỉ trong một thời gian ngắn, Phạm Thị Hồng Thu đã liên tiếp cho ra đời 8 tác phẩm ở nhiều thể loại khác nhau, thể hiện sự đa dạng và bước chuyển mình rõ nét trong tư duy nghệ thuật. Mở đầu cho hành trình ấy là mảng thơ viết cho thiếu nhi với tập “Truyện cổ nước Việt”. Bằng thể thơ lục bát, chị đã chuyển thể hàng loạt truyền thuyết, cổ tích dân gian Việt Nam thành những vần thơ giản dị, dễ thuộc. Tác phẩm không chỉ mở mang trí tuệ, bồi đắp nhân cách cho lứa tuổi thiếu nhi mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc khi hàng ngàn bản sách đã được chị kết nối gửi tặng đến các đồn biên phòng và điểm trường vùng sâu, vùng xa.
Không dừng lại ở những thể thơ quen thuộc, Phạm Thị Hồng Thu tiếp tục thử sức và ghi dấu ấn mạnh mẽ ở các hình thức hiện đại. Với tập “Vịn câu thơ”, chị chọn thể thức Namkau cô đọng để thể hiện những triết lý về nhân sinh. Đặc biệt, sự xuất hiện của tập thơ “Thị à thị ơi” đã đánh dấu một bước ngoặt lớn khi chị vận dụng nhuần nhuyễn thể thơ 1-2-3 để cất lên tiếng nói nữ quyền sâu sắc. Tác phẩm khắc họa chân thực muôn vàn góc khuất, từ những bế tắc, cay đắng trong hôn nhân đến nghị lực vươn lên tìm lại chính mình của người phụ nữ. Khi tập thơ được Nhà xuất bản Ukiyoto Canada phát hành toàn cầu dưới phiên bản song ngữ Việt – Anh “Dame Oh Dame!”, biên tập viên Bob C đã không ngần ngại nhận xét đây là “nốt trầm kiêu hãnh về phận đời người phụ nữ”, vừa nhói buốt vừa bao dung, vừa ngập tràn khát vọng sống mãnh liệt. Bên cạnh đó, ở tập thơ “Cỏ hát”, nguồn cảm hứng của chị tiếp tục mở rộng sang các đề tài lớn lao về Tổ quốc, lịch sử, người lính và ký ức chiến tranh qua lối thơ tự sự dung dị.
Song song với thơ ca, Phạm Thị Hồng Thu còn thử sức ở mảng văn xuôi qua tập ký “Con đường cổ tích”. Với 35 bài viết trải dài từ Hà Nội đến Mũi Cà Mau, Yên Tử hay những chiến trường xưa như Quảng Trị, Truông Bồn, tác giả đã nhìn hiện thực bằng đôi mắt dạt dào cảm xúc của một nhà thơ, biến mỗi chuyến đi thành một cuộc hành trình tìm về lịch sử, văn hóa và chiều sâu tâm hồn.
Không chỉ sáng tác trong nước, chị còn thể hiện bản lĩnh khi chủ động đưa thơ ca Việt Nam bước ra thế giới. Hành trình vươn ra biển lớn của chị được ghi dấu qua nhiều hoạt động giao lưu quốc tế nổi bật, từ việc xuất bản tập thơ song ngữ toàn cầu, tham gia các tuyển tập thơ giao lưu văn hóa tại New Zealand, cho đến việc xuất bản nhiều chùm thơ bằng tiếng Anh, tiếng Hàn trên các tạp chí uy tín tại Mỹ, Hàn Quốc và Bỉ. Bằng sự chân thành, mộc mạc cùng khao khát cống hiến, tiếng thơ của chị đã trở thành nhịp cầu kết nối sự thấu hiểu và tình đoàn kết giữa các dân tộc.
Những nỗ lực lao động nghệ thuật không biết mệt mỏi ấy đã mang về cho chị nhiều giải thưởng văn học uy tín, tiêu biểu như: Giải khuyến khích Cuộc thi Ra đề và viết văn nghị luận xã hội của Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ năm 2010; Giải C Cuộc vận động sáng tác Văn học nghệ thuật của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội với chủ đề “Hà Nội – đổi mới và phát triển” năm 2024; Giải khuyến khích Cuộc thi sáng tác Văn học Nghệ thuật của Sở văn hóa và Thể thao Hà Nội với chủ đề “Công an Thủ đô vì bình yên cuộc sống” năm 2025.
Có thể thấy, hình ảnh nhà giáo gieo chữ, nhà thơ gieo cảm xúc và người viết văn xuôi gieo cái nhìn nhân ái đã hòa quyện, nâng đỡ lẫn nhau trong con người Phạm Thị Hồng Thu. Với tâm thế tự tin, kiêu hãnh nhưng tràn đầy tình yêu thương, chị vẫn đang tiếp tục hành trình sáng tạo, đóng góp những giá trị cho dòng chảy văn học dân tộc và quốc tế.
PV.
